Excel bị lỗi font chữ tiếng Việt, hiện ra kiểu "Céng hoµ x· héi" hay ô vuông, gần như luôn do file được soạn bằng bảng mã cũ TCVN3 (font tên bắt đầu bằng .Vn như .VnTime) hoặc VNI (font tên bắt đầu bằng VNI-) mà máy bạn không có font đó, hoặc font bị thay bằng Arial. Muốn xem tạm, cài bộ font cũ. Muốn sửa hẳn, dùng Unikey Toolkit (Ctrl + Shift + F6) chuyển mã từ TCVN3 hoặc VNI sang Unicode, rồi đổi font sang Arial, Times New Roman hay Calibri.
| Chữ hiện ra | Bảng mã gốc có thể | Cách xem tạm | Cách sửa hẳn |
|---|---|---|---|
| "Céng hoµ x· héi chñ nghÜa" | TCVN3 (ABC), font .VnTime, .VnArial | Cài font .Vn | Chuyển mã TCVN3 sang Unicode |
| "Coäng hoøa xaõ hoäi" | VNI, font VNI-Times, VNI-Helve | Cài font VNI | Chuyển mã VNI Windows sang Unicode |
| Ô vuông, dấu hỏi | Font không có ký tự tiếng Việt, hoặc lỗi hiển thị | Đổi sang font Unicode | Chọn font Arial, Times New Roman |
| Chữ đúng khi gõ, sai khi mở máy khác | Bạn đang gõ bằng bảng mã cũ | Không cần | Đặt Unikey về Unicode |
| Dấu tiếng Việt tách rời chữ | Unicode tổ hợp, font không hỗ trợ tốt | Đổi font | Chuyển Unicode tổ hợp sang Unicode dựng sẵn |
Vì sao file Excel bị lỗi font
Trước khi Unicode phổ biến, người Việt dùng các bảng mã riêng như TCVN3 (còn gọi là ABC) và VNI. Mỗi bảng mã đi kèm bộ font riêng. Chữ "ộ" trong TCVN3 thực chất là một ký tự Latin khác, chỉ hiển thị thành "ộ" khi dùng font .Vn. Mở file trên máy không có font .Vn, Windows thay bằng font khác và bạn thấy ký tự lạ.
Unicode là chuẩn chung, mọi font hiện đại như Arial, Times New Roman, Calibri, Segoe UI đều hiển thị đúng tiếng Việt. Với văn bản hành chính, Nghị định 30/2020/NĐ-CP về công tác văn thư quy định dùng phông chữ Times New Roman, bộ mã ký tự Unicode theo TCVN 6909:2001, nên nhiều file cũ ở cơ quan cần chuyển mã.
Cách nhận biết bảng mã gốc
- Chọn một ô bị lỗi, xem tên font ở ô Font trên tab Home.
- Tên bắt đầu bằng .Vn (.VnTime, .VnArial, .VnTimeH) là TCVN3.
- Tên bắt đầu bằng VNI- (VNI-Times, VNI-Helve) là VNI Windows.
- Nếu ô Font hiện Arial hay Calibri mà chữ vẫn lạ, file đã bị đổi font sau khi gõ bằng bảng mã cũ. Nhìn kiểu ký tự lạ để đoán theo bảng trên: nhiều ký tự µ, ©, ¬ thường là TCVN3; nhiều ký tự ä, ø, õ thường là VNI.
Cách 1: Cài font để xem tạm
Nếu chỉ cần đọc, không cần sửa:
- Tìm bộ font TCVN3 (.Vn) hoặc VNI. Chỉ tải từ nguồn bạn tin cậy.
- Giải nén, chọn các file font (.ttf), chuột phải > Install for all users.
- Mở lại file Excel, chữ hiển thị đúng.
Hạn chế: người nhận file cũng phải có font đó, và không tìm kiếm, sắp xếp đúng tiếng Việt được.
Cách 2: Chuyển mã sang Unicode bằng Unikey Toolkit
Đây là cách sửa hẳn. Làm trên bản sao của file.
- Mở file Excel, chọn vùng ô bị lỗi (hoặc Ctrl + A cả trang). Nếu trang có ô gộp, nên làm từng vùng nhỏ.
- Bấm Ctrl + C để chép vào clipboard.
- Bấm Ctrl + Shift + F6 để mở Unikey Toolkit (hoặc chuột phải biểu tượng Unikey > Công cụ).
- Ở mục Bảng mã, chọn Nguồn: TCVN3 (ABC) hoặc VNI Windows theo bước nhận biết. Đích: Unicode.
- Đánh dấu Chuyển mã clipboard, bấm Chuyển mã. Unikey báo chuyển thành công.
- Quay lại Excel, giữ nguyên vùng đã chọn, bấm Ctrl + V để dán đè.
- Chọn vùng đó, đổi font sang Arial, Times New Roman hoặc Calibri.
- Kiểm tra vài ô. Nếu chữ ra sai kiểu khác, bạn đã chọn sai bảng mã nguồn, bấm Ctrl + Z và thử bảng mã còn lại.
Lưu ý khi chuyển mã trong Excel:
- Dán đè sẽ ghi đè công thức bằng giá trị nếu vùng chọn có công thức. Tránh chọn ô công thức, hoặc chép riêng cột văn bản.
- Unikey Toolkit chuyển tốt với vùng vừa phải. Bảng rất lớn nên chia nhỏ.
- Tên sheet, chú thích (comment), hình vẽ có chữ không đi theo clipboard, phải sửa riêng.
Cách 3: Đặt đúng bảng mã khi gõ
Nếu file của chính bạn bị lỗi khi gửi sang máy khác, rất có thể Unikey trên máy bạn đang để bảng mã TCVN3 hoặc VNI. Mở bảng điều khiển Unikey (Ctrl + Shift + F5), chọn Bảng mã: Unicode, và dùng font Unicode khi gõ.
Lỗi font trong Excel không phải do bảng mã
- Ô hiện ####: cột quá hẹp so với số, không phải lỗi font. Kéo rộng cột.
- Font bị thay khi mở trên Mac: font Windows như Calibri có thể không có sẵn trên Mac. Dùng Arial, Times New Roman cho file cần chia sẻ.
- Chữ tiếng Việt lỗi khi xuất CSV: chọn File > Save As, kiểu file CSV UTF-8 (Comma delimited) để giữ dấu tiếng Việt.
Câu hỏi thường gặp
Excel bị lỗi font phải làm sao nhanh nhất?
Xem tên font ở ô bị lỗi. Nếu là .Vn hay VNI-, chép vùng đó, dùng Unikey Toolkit chuyển mã sang Unicode, dán lại rồi đổi font Arial.
Máy tính bị lỗi font chữ win 11 có phải do Windows không?
Hiếm khi. Windows 11 hiển thị tiếng Việt Unicode bình thường. Lỗi thường nằm ở file dùng bảng mã cũ hoặc font cũ không có trên máy.
Excel bị lỗi phông chữ khi in thì sao?
Nếu màn hình đúng mà bản in sai, máy in có thể thay font. Trong hộp thoại in, thử in ra PDF bằng Microsoft Print to PDF rồi in file PDF, hoặc đổi sang font Unicode phổ biến.
Excel bị lỗi chữ ô vuông có phải lỗi bảng mã không?
Ô vuông thường là font đang chọn không có ký tự đó. Đổi sang Arial hoặc Times New Roman. Nếu vẫn ô vuông, dữ liệu có thể là Unicode tổ hợp, dùng Unikey Toolkit chuyển sang Unicode dựng sẵn.