Laptop bị liệt phím có hai nhóm nguyên nhân: phần mềm (Filter Keys, driver bàn phím, bộ gõ, phím Fn Lock) và phần cứng (bụi hoặc nước đường dưới phím, cáp bàn phím lỏng, bàn phím hỏng). Cách phân biệt nhanh nhất là vào BIOS hoặc dùng bàn phím ảo. Nếu phím vẫn không nhận trong BIOS thì hỏng phần cứng. Nếu BIOS nhận mà Windows không nhận thì sửa trong Windows.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào cần thợ |
|---|---|---|---|
| Phải giữ phím lâu mới ra chữ | Filter Keys bật | Tắt Filter Keys | Không cần |
| Hàng số hoặc phím F chạy sai chức năng | Fn Lock, Num Lock | Bấm Fn + Esc hoặc Num Lock | Không cần |
| Một phím liệt, bấm cứng, không nảy | Bụi, vụn bánh, nước ngọt dưới phím | Thổi bụi, vệ sinh keycap | Phím vẫn liệt sau vệ sinh |
| Cả một cụm phím liệt cùng lúc | Cáp bàn phím lỏng, bàn phím hỏng | Thử trong BIOS | Liệt cả trong BIOS |
| Phím tự gõ, loạn ký tự | Vào nước, chập bàn phím | Tắt bàn phím, dùng phím rời | Thay bàn phím |
Kiểm tra lỗi phần mềm hay phần cứng
- Mở bàn phím ảo. Vào Settings > Accessibility > Keyboard, bật On-screen keyboard (hoặc bấm Windows + Ctrl + O). Bàn phím ảo gõ được nghĩa là Windows vẫn nhận nhập liệu bình thường.
- Thử trong BIOS. Khởi động lại, bấm phím vào BIOS (F2, Del, F10 hoặc Esc tuỳ hãng). Dùng các phím mũi tên, Enter, và nếu có ô nhập thì gõ thử phím bị liệt. Nếu vào BIOS được bằng phím đó và di chuyển được, phần cứng còn tốt.
- Cắm bàn phím USB rời. Bàn phím rời gõ bình thường mà bàn phím laptop liệt thì lỗi nằm ở bàn phím laptop hoặc cáp.
- Dùng trang kiểm tra bàn phím trên trình duyệt để xem phím nào không nhận. Có nhiều trang miễn phí làm việc này.
Nguyên nhân phần mềm và cách sửa
- Tắt Filter Keys, Sticky Keys. Vào Settings > Accessibility > Keyboard, tắt Filter keys và Sticky keys. Filter Keys hay bị bật nhầm khi giữ phím Shift phải 8 giây.
- Kiểm tra Fn Lock và Num Lock. Nhiều laptop có phím Fn Lock (hình ổ khoá cạnh chữ Fn, hoặc Fn + Esc). Khi bật, hàng F1 đến F12 thành phím chức năng như âm lượng, độ sáng. Trên máy có cụm số riêng, tắt Num Lock thì cụm số thành phím điều hướng.
- Cài lại driver bàn phím. Mở Device Manager, mục Keyboards, chuột phải bàn phím (thường là Standard PS/2 Keyboard hoặc HID Keyboard Device) > Uninstall device, khởi động lại máy.
- Kiểm tra bộ gõ. Một số phím như dấu ngoặc, @, dấu nháy ra sai ký tự là do Windows đang để kiểu bàn phím khác (ví dụ UK thay vì US). Vào Settings > Time & language > Language & region, chọn ngôn ngữ > Language options, kiểm tra Keyboards.
- Tắt phần mềm gõ tiếng Việt thử. Unikey, EVKey cấu hình sai có thể nuốt phím.
- Cập nhật BIOS và driver chipset từ trang hãng nếu bàn phím liệt sau khi cập nhật Windows.
Nguyên nhân phần cứng và cách xử lý
- Tắt máy, úp nghiêng và thổi bụi. Nghiêng máy khoảng 75 độ, dùng bình khí nén thổi dọc khe phím.
- Vệ sinh phím dính. Với phím dính do nước ngọt, lau quanh phím bằng tăm bông thấm cồn isopropyl, máy phải tắt nguồn.
- Tháo keycap nếu bạn quen. Keycap laptop gắn trên khung cánh bướm (scissor) rất mỏng và dễ gãy. Nạy nhẹ từ một góc bằng que nhựa, đừng dùng kim loại. Nếu chưa từng làm, để tiệm làm.
- Cáp bàn phím. Cả một hàng hoặc một cụm phím liệt thường do cáp dẹt lỏng hoặc gãy. Việc này cần mở máy.
- Thay bàn phím. Bàn phím vào nước, ăn mòn mạch, phím tự gõ thì phải thay. Trên nhiều laptop mỏng, bàn phím gắn liền với khung kê tay, phải thay cả cụm.
Dùng tạm khi chờ sửa
- Cắm bàn phím USB hoặc Bluetooth.
- Nếu một phím tự gõ liên tục làm máy không dùng được, có thể vô hiệu hoá bàn phím laptop bằng cách đổi driver trong Device Manager. Đây là thao tác nâng cao, nhờ thợ làm nếu không chắc.
- Dùng Microsoft PowerToys (Keyboard Manager) để gán chức năng phím liệt sang một phím ít dùng. PowerToys là công cụ miễn phí của Microsoft.
Khi nào nên mang ra tiệm
- Phím vẫn liệt trong BIOS.
- Cả hàng, cả cụm phím liệt.
- Bàn phím tự gõ, loạn ký tự.
- Máy từng vào nước.
- Keycap gãy chân, khung cánh bướm gãy.
Chi phí tham khảo
Thay một keycap hoặc khung cánh bướm thường rẻ. Thay cả bàn phím thì tuỳ model, bàn phím liền khung kê tay đắt hơn bàn phím rời. Đây là mức tham khảo phổ biến, mỗi tiệm và mỗi dòng máy một giá.
Câu hỏi thường gặp
Laptop bị liệt phím phải làm sao?
Tắt Filter Keys trong Settings > Accessibility > Keyboard, kiểm tra Fn Lock, thử bàn phím ảo và thử trong BIOS. Liệt ở cả BIOS thì vệ sinh hoặc thay bàn phím.
Laptop bị khoá bàn phím thì mở thế nào?
Nhiều máy có tổ hợp Fn kèm một phím có hình bàn phím hoặc ổ khoá để khoá bàn phím. Thử bấm lại tổ hợp đó, bấm Num Lock, Fn + Esc. Tắt Filter Keys nếu phải giữ phím lâu mới ra chữ.
Laptop bị loạn bàn phím gõ ra chữ khác là do đâu?
Thường do kiểu bàn phím trong Windows bị đổi, Num Lock bật trên máy nhỏ (chữ biến thành số) hoặc phần mềm gõ tiếng Việt. Nếu phím tự gõ khi không bấm thì là bàn phím chập, thường do nước.
Laptop bị dính phím fn thì sửa sao?
Nếu phím Fn như luôn bị giữ, kiểm tra Sticky Keys và Fn Lock. Nếu phím Fn bị kẹt vật lý do bụi, nước ngọt, vệ sinh quanh phím hoặc thay keycap.